Năm 1997, việc tìm được khối ngọc nặng 2.160 gram khiến giới khoa học thế giới sửng sốt. Nhà nước quyết định giữ nó làm bảo vật quốc gia. Đã nhiều năm trôi qua, bao chuyện quanh số phận viên hồng ngọc quốc bảo dần lắng xuống, song chuyện định giá nó dường như chưa có hồi kết.

Chuyện về viên Ruby lớn nhất Việt Nam này bắt nguồn vào tháng 4 năm 1997, công nhân mỏ Tân Hương, Yên Bình, Yên Bái đã phát hiện trong đám đá thải có một cục đá lớn, nặng khoảng 2,7 kg trong khi tuyển quặng.

 

Viên Ruby lớn nhất Việt Nam ở Yên Bái được gọi là bảo vật quốc gia

Ban đầu có thể thấy vỏ ngoài của viên Ruby này khá sần sùi như 1 chiếc súp lơ bởi xung quanh nó có nhiều tạp chất bám xung quanh. Sau đó nó đã được các công nhân và những cán bộ của công ty mang về xử lý bằng cách bóc tạp chất và rửa sạch. Sau khi xử lý thì mọi người phát hiện có 1 vết nứt sẵn trên mặt viên ruby và tách ra thì được 1 viên ruby đực. Phần ruby còn lại có trọng lượng là 2,1 kg tương đương khoảng 10,800 cara.

Ngay sau đó, viên Ruby khổng lồ này Công ty đá quý và vàng Yên Bái gửi về Tổng công ty đá quý và vàng Việt Nam và gây chấn động giới khoa học thời bấy giờ.

Mỏ Tân Hương – Yên Bái

Viên Ruby lớn nhất Việt Nam ở Yên Bái được gọi là bảo vật quốc gia

Đến năm 1999, Văn phòng chính phủ đã đưa quyết định giữ viên Ruby này làm Bảo vật quốc gia và nó được đặt tên là “Ngôi sao Việt Nam”. Và dù đã nhiều năm trôi qua nhưng câu chuyện về định giá viên Ruby này vẫn là câu chuyện chưa có hồi kết.

Không chỉ vậy việc định giá viên Ruby con còn là cả một quá trình thảo luận khó khăn. Trước tình hình này, giới nghiên cứu đá quý nước ta đã mời một đoàn chuyên gia từ Myanmar tới để định giá và sau một hồi bàn luận thì mọi người đã quyết định rằng mức giá tối thiểu của viên Ruby “con” là 250.000 USD và sau đó nó đã được bán cho một thương gia với mức giá 290.000 USD.

Viên Ruby mẹ – con

Còn với viên đá Ruby “mẹ” thì các chuyên gia đánh giá rằng do viên đá này được bao phủ lớp tạp chất nên để biết được giá trị thực của nó thì phải bóc tách lớp vỏ bên ngoài, nhưng điều đó sẽ làm hỏng cấu trúc viên đá, mất hình dạng tự nhiên, ý nghĩa khoa học cũng như làm tổn thất giá trị kinh tế của viên đá.

Và vào ngày 22/9/1999, ông Dương Bá Dũng, Giám đốc Phòng Kiểm định XNK Đá quý, VIGEMLAB và GS.TS Phan Trường Thị, KS. Nguyễn Xuân An; Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã tổ chức cuộc họp và thống nhất không bóc tách lớp vỏ của viên Ruby đắt giá này. Hội đồng Giám định của Bộ Tài chính nhận định: “Đá Ruby vốn rất quý và hiếm trên thế giới và hiện viên đá quý lớn nhất này lại được khai thác ở Việt Nam nên cần được giữ làm bảo vật quốc gia”.

Viên Ruby lớn nhất Việt Nam ở Yên Bái được coi là bảo vật quốc gia, nơi khai thác được viên Ruby đắt giá

Còn về phần định giá thì vào ngày 20/9/1999, theo công văn Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Đá quý và Vàng Việt Nam, Hoàng Thế Ngữ đã ký gửi cho Hội đồng Giám định của Bộ Tài chính thì viên đá Ruby “mẹ” này được định giá khoảng 8,35 – 10,98 triệu USD.

Ruby vốn là loại đá quý, mang màu đỏ máu tựa ma thuật. Vì vậy những người sở hữu viên đá quý này luôn coi nó có tác dụng cảnh báo tai ương, hiểm họa, mang lại sự bình an trong tâm hồn.

Không chỉ vậy, Ruby còn được tôn là ông hoàng của  các loại đá quý, thống trị trong thế giới quyến rũ của đá quý. Ruby có độ cứng chỉ sau kim cương, nhưng giá trị viên ruby từ 2 carat trở lên gấp hơn 2 lần kim cương tuyệt vời cùng trọng lượng. Nói cách khác, viên kim cương tuyệt hảo nặng 3 cara trị giá khoảng 10 cây vàng thì viên đá đỏ ruby tuyệt hảo có cùng trọng lượng phải có giá khoảng 100 cây vàng. Nói một cách dí dỏm, viên hồng ngọc bằng đầu ngón tay nặng khoảng 0,6 gam có trị giá hơn 4 ký lô vàng ròng 99,99.nên nó thường được bán đấu giá cao hơn kim cương có kích thước tương tự.